İlişkiler bağlamında sıklıkla karşılaşılan temel sorulardan biri, ilişkinin amacının mutlu etmek mi yoksa mutlu olmak mı olduğudur. Bu ikiliğin doğru anlaşılabilmesi için mutluluk kavramını bir neden değil, çoğu zaman bir sonuç olarak ele almak gerekir. Birey, belirli davranışlar geliştirir; bu davranışların ortaya çıkardığı sonuçlar ise kişinin duygudurumunu doğrudan etkiler. Elde edilen sonuçlar birey için pratikte işlevsel ve ihtiyaçları karşılayıcı olduğunda, ruh hali üzerinde olumlu yansımalar oluşur. Bu açıdan bakıldığında mutluluk, çoğunlukla anlamlı ve dengeli bir sürecin doğal çıktısıdır.
” İlişki memnuniyetini belirleyen asıl unsur, iki bireyin oluşturduğu sinerjinin her iki tarafın öz kaynaklarını beslemesidir. Karşılıklı ihtiyaçların gözetildiği bir ekosistem, sadece bir beraberlik değil, aynı zamanda bireysel psikolojik dayanıklılığı artıran bir güven alanıdır. “
Arakna Psikoloji
Kazan-Kazan Temelli İlişkiler ve Ruhsal İyilik Hali
İlişki sürecinde mutluluk algısı değerlendirildiğinde, iki farklı bireyin bir araya gelerek oluşturduğu duygusal, fiziksel ve ruhsal ortaklığın kazan–kazan temelli ilerlemesi belirleyici bir faktördür. Her iki tarafın da ihtiyaçlarının gözetildiği, karşılıklı memnuniyetin ve duygusal temasın hissedildiği ilişkilerde huzur ve mutluluk kaçınılmaz olarak ortaya çıkar. Bu tür ilişkiler, yalnızca ilişki doyumunu değil, aynı zamanda bireylerin ruhsal iyilik hâlini ve kişisel gelişimini de destekler.
Çocukluk Dönemi Bağlanma Örüntülerinin İlişkilere Etkisi
Buna karşılık, özellikle çocukluk döneminde veya aile ilişkilerinde yeterince sağlıklı bir bağlanma deneyimi yaşamamış, sevgi ve güven duygularını içselleştirmekte zorlanmış bireyler, ilişkilerde farklı ve çoğu zaman işlevsiz duygusal örüntüler geliştirebilmektedir. Bu bireyler, ben-merkezli ya da tamamen karşı tarafa odaklı tutumlar arasında gidip gelen, tarafları travmatize eden ilişkilere daha yatkın hâle gelmektedir.
Romantik Görünen Tehlike: Duygusal Bağımlılık
Sıklıkla yoğun bir duygusal yükselişle başlayan ancak sürdürülebilirlikten uzak olan bu ilişkilerde; bireyin varlığının yeterince hissedilmediği, yaşam amacının bütünüyle ilişkiye bağlandığı bir yapı ortaya çıkar. “O mutluysa ben mutluuyum”, “Onsuz yaşayamam”, “Sensiz hayatın anlamı yok”, “Sen varsın her şey güzel” gibi ifadeler, romantik görünmekle birlikte, sağlıklı bağlanmadan ziyade duygusal bağımlılığa işaret eder.
Amaç Haline Gelen Partner ve Tükenmişlik Riski
Bu noktada sevgi ve aşk kavramları yüceltilirken, partner zamanla bireyin hayatındaki bir eşlik figürü olmaktan çıkarak bir amaç ve hedef hâline gelir. Temelde sevilme, görülme, onaylanma ve kabul edilme ihtiyacını yansıtan bu tutumlar, “Karşımdaki insanı mutlu edersem ben de mutlu olurum” şeklindeki işlevsiz inancı pekiştirir. Ancak ilişkide var olma çabasının tek taraflı ve yoğun bir fedakârlığa dönüşmesi, çoğu zaman tükenmişlikle sonuçlanır. Bu tükenmişliğin ardından birey, hayatının anlamını kaybettiği inancıyla baş başa kalabilir.
İlişkide Sınırları Korumak ve Bireysel Kimlik
Bağımlı, kaçıngan ya da yakınlıktan kaçınan bağlanma örüntülerinin hâkim olduğu ilişkiler, uzun vadede her iki tarafın da duygusal olarak zarar görmesine neden olur. İlişki, iyileştirici bir alan olmaktan çıkarak yeniden travmatize edici bir deneyime dönüşebilir.
Özetle, sağlıklı bir ilişki ne yalnızca karşıdaki kişiyi mutlu etme ne de yalnızca bireysel mutluluğu merkeze alma üzerine kurulmalıdır. İlişki içinde var olan iki bireyin, ilişkiden bağımsız kimliklere sahip olduklarını unutmadan; ortak alanlar yaratırken bireysel sınırları ve kişisel ihtiyaçları da koruyabilmeleri önemlidir.
Ortak paydanın sağlandığı, aynı zamanda bireysel olarak da nefes alınabilen ilişkilerde taraflar kendilerini daha dengeli, güçlü ve sağlıklı hisseder. Unutulmamalıdır ki, bireyin memnun olmadığı bir yerde başkasını uzun vadede memnun edebilmesi mümkün değildir. Sağlıklı ilişkiler, bireysel iyi oluşun ve karşılıklı sorumluluğun dengeli bir biçimde bir araya geldiği zeminlerde gelişir.
