Modern dünyada aşk ve ilişki kurma biçimleri, teknolojinin ve dijital flört uygulamalarının etkisiyle ciddi bir dönüşüm geçirmektedir. İnsanlar bu uygulamalar aracılığıyla kısa sürede mutlu olmanın yollarını arasa da, ortaya çıkan ilişkilerin çoğunun yüzeysel ve geçici olduğu görülmektedir. Bu durum, duygusal bağların derinleşemediği ve ilişkilerin giderek bir tüketim nesnesine dönüştüğü bir tabloyu ortaya koymaktadır.
” İlişkilere yüklenen değer algısı zamanla değişmiş; artan seçenekler, bireylerin tahammül ve emek verme düzeyini düşürmüştür. Günümüzde yıkıcı olmanın yapıcı olmaktan daha kolay hâle gelmesi, ilişkilerde kalmayı ve sorunlarla birlikte çözüm üretmeyi zorlaştırmaktadır. “
Arakna Psikoloji
Duygusal Bağın Zayıflaması ve Vazgeçilebilirlik
Günümüzde ilişkilerin sürdürülebilirliğinin azalmasının temel nedenlerinden biri, temasa dayalı artan ilişkilerde duygusal bağın yeterince kurulamamasıdır. Duygusal bağın gelişmemesi, bireylerde suçluluk ve yetersizlik duygularına yol açarken; insanların birbirini kolayca vazgeçilebilir, değiştirilebilir birer seçenek olarak görmesini de normalleştirmektedir. İlişkilerin bitmesinin sıradanlaşması ve problem olarak algılanmaması, bu anlayışın doğal bir sonucu hâline gelmiştir.
Seçenek Bolluğu ve Emek Verme Düzeyinin Düşüşü
İlişkilere yüklenen değer algısı zamanla değişmiş; artan seçenekler, bireylerin tahammül ve emek verme düzeyini düşürmüştür. Günümüzde yıkıcı olmanın yapıcı olmaktan daha kolay hâle gelmesi, ilişkilerde kalmayı ve sorunlarla birlikte çözüm üretmeyi zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte insanlar, ilişki yaşadıkları kişileri belli kategorilere ayırarak —uygun, geçici, potansiyel gibi— bir bağ kurmaya çalışmakta; bu da karşısındaki kişiyi bütüncül bir birey olarak görmelerini engellemektedir.
Erich Fromm: Sevilmek mi, Sevmeyi Öğrenmek mi?
Psikolog Erich Fromm, Sevme Sanatı adlı eserinde önemli bir ayrım yapar. Fromm’a göre modern insan sevmeyi öğrenmek yerine sevilmeye odaklanır. Oysa sevgi; emek, sorumluluk, saygı ve çaba gerektirir. Günümüz ilişkilerinde ise bireyler, karşısındaki kişiyi olduğu gibi görmekten ziyade, olmasını istedikleri hâliyle algılamaya eğilimlidir. İlişkide heyecan, ilgi ya da haz azaldığında, ilişkiyi sürdürme isteği de çoğu zaman ortadan kalkmaktadır.
Güvensiz Bağlanma ve Dijital İletişim Dili
John Bowlby’nin bağlanma kuramına göre, erken dönem bağlanma deneyimleri yetişkinlikte kurulan ilişkilerin niteliğini belirler. Güvensiz bağlanma örüntülerine sahip bireyler, ilişkilerde ya aşırı bağımlı ya da aşırı mesafeli tutumlar sergileyerek sağlıklı bir denge kurmakta zorlanırlar.
Dijital dünyada gelişen iletişim dili ise sağlıklı bir ilişki zemini oluşturmaktan uzaktır. “İstediğimi söylerim” anlayışıyla beslenen bireysel tutumlar, karşıdaki kişinin duygularını ve etkilenebilirliğini göz ardı ederek empati kurmayı zorlaştırmaktadır.
Zygmunt Bauman ve “Akışkan Aşk”
Sosyolog Zygmunt Bauman, bu durumu “akışkan modernite” kavramıyla açıklar ve modern ilişkilerin geçici, kırılgan ve bağlayıcılıktan uzak yapısına dikkat çeker. Güven, vefa, sadakat ve saygı gibi kavramlar; ilişkilerin temelini oluşturması gerekirken, içi boşaltılmış ve yalnızca söz düzeyinde kalan kavramlara dönüşmektedir.
Günümüzde aşk, derinlikli bir bağdan ziyade hızla tüketilen bir deneyim hâline gelmiştir. Emeğin yerini seçenek bolluğunun, yakınlığın yerini mesafesinin aldığı bu düzende, ilişkiler kalıcılığını giderek yitirmektedir. Ancak sağlıklı bir ilişki, bu dijital hızın aksine sabır, emek ve karşısındakini bütüncül olarak görme yetisiyle mümkündür.
